මේ සටහන දෙවන එළිසබෙත් මහ රැජින ගේ අවමඟුල් උත්සවය පැවැති දා පළ කිරීමට සිතා සිටියත් කාල වේලාව මඳකම නිසා ඒ සඳහා අවස්ථාවක් ලැබුණේ නැහැ. අභාවප්රාප්ත මහ රැජින සිහිපත් කිරීම පිණිස අද මෙරට ජාතික ශෝක දිනයක්. සටහනක් තැබීමට විවේකයක් ලැබුණේ අදයි.
දෙවන එළිසබෙත් මහ රැජින ගේ අභාවයෙන් පසු එක්සත් රාජධානියේ සහ තවත් පොදු රාජ්ය මණ්ඩලීය රටවල් 14 ක රාජ්ය නායකයා ලෙස ව්යවස්ථා ප්රකාරව තුන්වන චාර්ල්ස් රජු නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කෙරුණා. ඉතිහාසය තුළ රජ පවුලේ සම්ප්රදාය විමසා බලද්දී අභිනව රජු ගේ රාජ්යත්වය ගැන යම් ගැටළුවක් පැන නැඟේ.
එළිසබෙත් ඇලෙක්සැන්ඩ්රා මේරි වින්ඩ්සර් කුමරිය රජ පවුලක ඉපදෙන්නේ කිරීටය දරා සිටීමට බලාපොරොත්තු තබා ගත හැකි උරුමයක් ඇතිව නෙවෙයි. එළිසබෙත් කුමරියට දෙවන එළිසබෙත් මහ රැජින වීමට මඟ පෑදුණු ආකාරය සලකා බලද්දී ඈ සතු වූ වාසනා මහිමය අප පුදුමයට පත් කරවනවා.
දෙවන එළිසබෙත් මහරැජිනට කිරුළේ හිමිකම ඉක්මන් වූයේ ඇගේ මහප්පා වූ අටවන එඩ්වඩ් රජු සිහසුන අත් හළ නිසයි. ඔහු ඉතිහාස ගත වන්නේ ආදරය වෙනුවෙන් කිසිදා නොලැබෙන කිරුළක් නොව, තමන්ට සැබැවින්ම ලැබී තිබූ කිරුළ හැර ගිය රජකු ලෙසින්. ඇය ගේ සීයා වූ පස්වන ජෝර්ජ් රජතුමා ජීවත්ව සිටින කාලයේ දී එංගලන්ත සම්ප්රදාය අනුව කිරුළේ හිමිකම සඳහා එළිසබෙත් රැජින සිටියේ තුන්වන ස්ථානයේ යි. ඒ සිය මහප්පා වූ එඩ්වඩ් සහ පියා වූ ඇල්බට් රජ කුමාරවරුන්ට පසු පසින්. ඒ වන විට එඩ්වඩ් රජු විවාහ වී දරුවන් ලබා නොසිටි හෙයින් ඔහුගෙන් පසුව කිරුළට හිමිකම ලැබෙන්නේ බාල සොහොයුරු ඇල්බට් කුමරුට (පසුව හයවන ජෝර්ජ් රජු) යි. රජකමට උරුමකම් කියද්දී එඩ්වඩ් කුමරු විවාහ වී දරුවන් ලැබුයේ වී නම්, එම ස්ථානයත් ඇගෙන් ගිලිහී යනවා. ඒ හැරත්, යම් හෙයකින් අගේ දෙමාපියන්ට පසුව පුතකු ලැබුණේ වී නම්, එකළ එංගලන්තයේ ස්ත්රීන් අභිබවා පිරිමින්ට ජ්යේෂඨත්වය ලැබෙන රාජකීය සම්ප්රදායයට අනුව, පවුලේ වැඩිමහල් දරුවා වුවත්, කිරුළේ ඊළඟ උරුමක්කාරයා බවට පත් වන්නේ ඒ පවුලේ බාල පිරිමි දරුවා යි. රැජිනට අවස්ථාව ලබෙන්නේ ඊටත් පසුව යි. එහෙයින් රජ පවුලේ නව සාමාජිකාවක ලෙස ඇගේ උපත මහජන අවධානය දිනා ගත්තත්, ඇගේ ළමා කාලය තුළ අනාගත රැජිනක ලෙස අන්යයන් අතරේ පිළි ගැනීමකට ලක්ව තිබුණේ නැහැ. එතෙක් ඇය රාජ්යත්වයට අනුමාන උරුමකම් කිව හැකි රාජකීයයකු (heir presumptive) ලෙස සැලකීමට බඳුන් වූවා මිස, පැහැදිලි උරුමයක් (heir apparent) ඇතිව සිටියේ නැහැ.
1936 දී පස්වන ජෝර්ජ් රජුගේ අභාවයෙන් පසුව අටවන එඩ්වඩ් ලෙස එංගලන්තයේ රජු බවට පත් වන්නේ මියගිය රජු ගේ වැඩිමහල් පුත්රයා යි. නමුත් රජ වී නොබෝ කලකින්ම පළමු විවාහයෙන් දික්කසාද වී, දෙවන විවාහයෙන් ද සමු ගැනීමට සූදානමින් සිටි, ඇමෙරිකානු සම්භවයක් සහිත සිය පෙම්වතිය විවාහ කර ගැනීමට උදක්ම අපේක්ෂා කළ අටවන එඩ්වඩ් රජු නිසා රාජකීයයන් කැළඹීමට පත් වෙනවා. ඔහු ගේ ක්රියා කලාපය එංගලන්ත පල්ලියේ දෝෂ දර්ශනයට ලක් වන්නේ දික්කසාද වූ අයෙකුට ඔහු ගේ හෝ ඇයගේ හෝ කලින් සහකරු හෝ සහකාරිය ජීවත්ව සිටිය දී නැවත විවාහ වීමට පල්ලියෙන් අනුමැතිය නොලැබෙන පසුබිමක් එවකට පැවති නිසයි. (අසා ඇති පරිදි අනුමැතිය ලැබෙන්නේ සහකරු හෝ සහකාරිය පරදාර සේවනයේ යෙදීම යටතේ දික්කසාදය ලබාගෙන ඇත්නම් පමණයි).
ප්රශ්නය පැන නඟින එක් තැනක් මෙතැන යි. සිම්සන් මහත්මිය සමඟ රජුගේ සබඳතාව නිසා, ආගමික සහ රාජකීය සම්ප්රදායයන් අභියෝගයට ලක් වී සාමාජයේ කැළැඹීමක් ඇති වූවා පමණක් ම නොව, ඒ හේතු කොටගෙන එංගලන්ත පාර්ලිමේන්තුව තුළ ද අර්බුදකාරී තත්ත්වයක් හට ගත් බවක් කියැවෙනවා. ඒ එවකට බලයේ සිටි බ්රිතාන්ය conservative පක්ෂයේ අගමැති ඇතුලු පාර්ලිමේන්තුවේ බහුතරය එඩ්වඩ් රජු සහ සිම්සන් මහත්මිය අතර විවාහයට තදින්ම විරෝධය පෑම නිසයි. බොහෝ දෙනා ගේ අදහස වුණේ දෙවරක් විවාහ වී, මතභේදයට තුඩු දෙන චරිත ස්වභාවයක් ද ප්රකට කළ තැනැත්තියක වන සිම්සන් මහත්මිය රජ බිසවක වීමට සුදුසුකම් නොලබන බවයි. කලින් විවාහ වූ සහකරුවන් තවමත් ජීවතුන් අතර සිටින හෙයින්ද සිම්සන් මහත්මිය විවාහ කර ගෙන රජු සිය මෙහෙසිය කර ගැනීමට සැරසීම ඔවුන් ගේ නොමඳ අප්රසාදයට හේතු වුණා. ඒ අනුව එකළ පාර්ලිමේන්තුවේ ප්රබලයන්ගේ අදහස වුණේ එඩ්වඩ් රජු ඇය හෝ සිහසුන හෝ දෙකෙන් එකක් තෝරා ගත යුතු බවයි. අවසානයේ දී 1936 වර්ෂයේ ජනවාරියේ දී රජකමට පත්වන අටවන එඩ්වඩ් රජු වසරක් ගත වීමටත් මත්තෙන් 1936 දෙසැම්බර් මාසයේ දී, තමන් ආදරය කරන කාන්තාව ගේ සහයෝගය තමන්ට ලබා ගත නොහැකි පසුබිමක, රජකු ලෙස සිය වගකීම් ඉටු කිරීම අසීරු බව පවසා, සිය පෙම්වතිය වෙනුවෙන් රජකම අත් හරින්නට තීරණය කරනවා. ඒ තීරණයත් සමඟින් ඒ රජුගේ පමණක් නොව, අපගේ රැජින ඇතුලු තවත් බොහෝ දෙනෙකු ගේ ඉරණම වෙනස් වෙනවා. අටවන එඩ්වඩ් රජකමින් ඉවත් වීම නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසුව රජකමට පත් වන්නේ කිරුළෙහි ඊ ළඟ උරුමක්කාරයා ලෙස පෙළෙහි සිටි ඔහු ගේ බාල සහෝදරයා යි. ඒ අනුව එළිසබෙත් කුමරිය ගේ පියා වූ ඇල්බට් කුමරු, හයවන ජෝර්ජ් රජු ලෙස කිරුළු දරනවා. එංගලන්ත ඉතිහාසය තුළ 1936 වර්ෂය රජවරු තුන් දෙනෙකු රජ කළ වසරක් ලෙස ඉතිහාසගත වෙනවා.
එංගලන්ත ඉතිහාසයේ රාජකීය සහ ආගමික සම්ප්රදායයන් සලකා බලද්දී අප ගේ අභිනව තුන්වන චාර්ල්ස් රජු ගේ කිරුළේ හිමිකම සහ රාජ්යත්වය විවාදයට බඳුන් විය යුතුව තිබුණා නොවේද? පෙර වේල්සයේ කුමරු, කැමිලා පාකර් මහත්මිය 2005 දී විවාහ කර ගන්නේ ඇය ගේ කලින් සැමියා වූ ඇන්ඩෲ පාකර් තවමත් ජීවත්ව සිටියදීම යි. එම විවාහය නිසා එංගලන්ත පල්ලියේ සම්ප්රදායයන් කඩ වූයේ නැද්ද? නමුත් එයින් පසුවත් වේල්සයේ කුමරු ලෙස ඔහු දිගටම කිරුළ සඳහා ඊළඟ හිමිකරු ලෙස පෙනී සිටියා. චාර්ල්ස්-කැමිලා යුවළ ගේ විවාහයට පෙර කැමිලා පාකර් ගේ දික්කසාදය සිය කලින් සැමියා ගේ අනියම් සම්බන්ධතාවයක් නිසා බව එංගලන්ත පල්ලිය ඉදිරියේ සනාථ කර පල්ලිය සතුටු කළ හැකි වීදැයි නොදනිමි. එසේත් නැත්නම්, ඒ වෙද්දී කාලයේ තාලයට එංගලන්ත පල්ලිය සිය ආගමික සම්ප්රදායයන් වෙනස් කරගෙන තිබුණේ ද?
කෙසේ නමුත් දික්කසාද වූ කාන්තාවක් විවාහ කර ගැනීම අසරණ රජෙකුට රජකම හැර යාමට හේතු වෙද්දී, ඒ මාර්ගයේ ම ගමන් කළ තවත් අයෙකුට කිසිදු හිරිහැරයක් කරදරයක් නැතිව රජකමට උරුමකම් කීමට ලැබී ඇති බව නම් මෙයින් පැහැදිලියි. වෙනස් කාල වකවානු වල දී මුත් එකම මාර්ගයේ ගමන් ගත් දෙදෙනෙකුට ඉරණම් දෙකක් හිමිවීමෙන් පැහැදිලි වෙන තවත් දෙයක් ඇත. එනම් එංගලන්ත රාජකීය පවුලේ සම්ප්රදායයන් මෙන්ම පල්ලියේ ආගමික සම්ප්රදයයන් ද ඉතිහාසය පුරා නොයෙකුත් අභියෝගයන්ට ලක් වී ඇති බවත් , කල් ගත වී හෝ ඔවුන් මානව නිදහස වෙනුවෙන් සිය සම්ප්රදායයන් වෙනස් කරගෙන ඇති බවත් ය. කලානුරූපව සිදුවන සමාජ පරිණාමනයන්ට අනුව ඔවුන් සිය දැඩි මතධාරී ප්රවේශයන් මඟ හැර වඩා නම්යශීලී ප්රතිපත්තියකට අවතීර්ණ වී ඇති බව මේ සිදු වීම් තුළින් පෙන්නුම් කරනවා. මේ අලකලංචිය නිසා අප ගේ එළිසබෙත් රැජිනට පිය රජු ගේ අකල් මරණයෙන් පසුව, සිය තරුණ වියේ දීම කිරීටය දැරීමට වාසනාව පෑදෙනවා පමණක් නොව, හැත්තෑ වසරක් රාජ්යත්වය දරමින්, මී මුණුබුරන් ද බලා කියාගෙන අවසන් ගමන් යාමට තරම් ඇය මනා ශාරීරික සහ මානසික සෞඛ්යයකින් යුතුව ජීවත් වෙනවා.
එංගලන්ත රාජකීය පවුල වගේම පල්ලියේ සම්ප්රදායයනුත් කාලයත් සමඟ වෙනස් වී ඇති බවට දැක ගන්නට ලැබුණු ආසන්නතම අවස්ථාව 2018 දී පැවැත්වුණු හැරී සහ මේගන් යුවළ ගේ විවාහ මංගල්ය යි. ඇමෙරිකානු ජාතික මේගන් මාර්කල් පැමිණෙන්නේ මිශ්ර සම්භවයකින්. ඇගේ විවාහ සම්බන්ධතා ද පෙර කියූ අවස්ථා වලට වෙනස් නොවේ. එහෙත් හැරී කුමරු සහ මේගන් කුමරිය රජ පවුලේත්, පල්ලියේත් ආශීර්වාදය මැද චාරිත්රානුකූල ලෙස විවාහ වෙනවා. එ පමණක් නෙවෙයි, පියා සිය දියණිය ගේ විවාහ මංගල උත්සවයට නොපැමිණි පසුබිමක මනාලිය අල්තාරය වෙත කැඳවාගෙන එනු ලැබුවේ මාමණ්ඩිය වූ වේල්සයේ කුමරු විසින්. එය අප කිසිවකු අපේක්ෂා නොකළ ඉතාමත් සිත් ගන්නා සුළු ආදරණීය දසුනක් වුණා.
අවසානයට පෙර රාජකීය සම්ප්රදායයන්වල වෙනස්වීමක් දකින්නට ලැබෙන තවත් එක් තැනක් ගැන සඳහන් කළොත්; වර්තමාන වේල්සයේ කුමරු සහ කුමරිය ගේ දියණිය වන චාලට් කුමරිය කිරුළ සඳහා අනුපිළිවෙලින් සිටින්නේ තුන්වෙනි තැන. ඒ ඇය ගේ පියා වන විලියම් කුමරු සහ වැඩිමහල් සහෝදරයා වන ජෝර්ජ් කුමරුට පසුව යි. ඇයට බාල පිරිමි සහෝදරයකු සිටිය ද, ඇය ඔහුට කලින් සුදුසුකම් ලබනවා. කිරුළ සඳහා පිරිමින්ට වාසි සහගත ලෙස ජ්යේෂ්ඨත්වය ලැබෙන පිළිවෙත ( male-preference primogeniture) 2012 දී පමණ එංගලන්ත රජ පවුලේ සම්ප්රදායයෙන් ඉවත් කර ගත් බවයි මා අසා ඇත්තේ. ඉන් පසුව ඉපදෙන රාජකීයයන්ට එසේ වෙනස් කළ රීතිය බල පැවැත්වෙනවා. ඒ අනුව දැන් එංගලන්තයේ රාජකීය සම්ප්රදාය තුළ කිරුළේ උරුමය සඳහා පියාගෙන් හෝ මවගෙන් පසු පුතාට හෝ දුවට ආදී වශයෙන් සහ ඉපැදුණු අනුපිළිවෙල අනුව මිස, ස්ත්රී-පුරුෂ බෙදීම තුළ ප්රමුඛතාවය ලැබෙන්නේ නැහැ.
දෙවන එළිසබෙත් මහ රැජනට සුබ ගමන්! අභිනව තුන්වන චාර්ල්ස් රජු සහ කැමිලා පාකර් බිසවට සුබ පැතුම්!
අමා නයනදරී සිරිවර්ධන
22-09-2022
රොන්සුනු 